Jak sobie zrobić teraz, czyli trochę o Present Continuous

 

Dzisiaj przedstawię odpowiedź na pytanie, zadane mi na lekcji. Sądząc po minach słuchaczy, moja odpowiedź nie do końca wyjaśniła wszystkie wątpliwości. Być może ten wpis to osiągnie. 

Pytanie brzmiało: Jeśli używamy czasu Present Continuous dla teraźniejszych ciągłych czynności, to jak wytłumaczyć jego użycie w następującym zdaniu:

When she drives, she is listening to her favourite radio station

Użycie Present Continuous nie ogranicza się do:

Zanim zacznę odpowiadać na to pytanie, chciałem zastrzec, że czasu present continuous używamy nie tylko do czynności wykonywanych tu i teraz. W wielu przypadkach czasu tego można użyć w przypadku czynności o charakterze statycznym; np.

– kiedy wyrażamy zdenerwowanie: He is always speaking to much;

– kiedy chcemy podkreślić trwanie nietypowej czynność w pewnym okresie czasu: I’m studying hard this week;

– kiedy mówimy o zaplanowanych wydarzeniach w niedalekiej przyszłości (całkiem tak samo jak w języku polskim): We are going on a trip this weekend.

„A matrix action of some length”

Powracając jednak do naszego pytania, żaden z powyższych trzech przypadków nie ma tutaj zastosowania. Żadna też z popularnych stron internetowych, zajmujących się tematyką angielskich czasów, nie podaje wytłumaczenia, którym moglibyśmy się posłużyć (w kilkudziesięciu stron jakie przejrzałem tylko na bbc English był podobny przykład, ale bez dokładnego wyjaśnienia dlaczego właśnie został użyty Present Continuous).

Native speaker, którego skonsultowałem, stwierdził że mamy tutaj do czynienia z:

continuous forms to indicate a matrix action of some length (in some instances, within which a more instantaneous second action occurs)” – wyjaśnienie, które nie jest tak przystępne jakbym tego oczekiwał.

Aspektualność czyli klucz do zrozumienia czasów Continuous

Zatrzymajmy się na chwilę przy aspekcie czynności. Upraszczając sprawę aspekt czynności to inaczej jej kompletność. Wskazujemy na kompletność czynności gdy bardziej interesuje nas fakt jej spełnienia. O niekompletnych czynnościach mówimy gdy chcemy bardziej położyć nacisk na trwanie samej czynności niż fakt jej spełnienia.

Przykład na czynność niekompletną: Chodziliśmy cały dzień po mieście.

Przykład na czynność kompletną: Dotarliśmy popołudniu.

Zauważmy i zapamiętajmy, że aspekt w języku polskim oraz w języku angielskim nie oznacza automatycznie czy rzeczywiście czynność została zakończona. Możemy mówić w aspekcie dokonanym o przyszłości lub niedokonanym o przeszłości. To mówiący decyduje jaki aspekt jest w danym momencie najważniejszy. Różnica pomiędzy językiem polskim a angielskim polega na tym, że w języku polskim aspekt jest wyrażany za pomocą samego czasownika (lub też ściślej; jego dokonanej lub niedokonanej formy), podczas gdy w języku angielskim sam czasownik nie ma formy dokonanej lub niedokonanej. Tutaj w sukurs Anglikom przychodzi właśnie ich gramatyka, czyli właśnie czasy Continuous:

Kopali piłkę całymi dniami – They were kicking the ball all days (Aspekt niedokonany – czas Past Continuous)

Wykopnął piłkę poza boisko – He kicked the ball out of the pitch. (Aspekt dokonany – czas Past Simple)

Dopiero rozumiejąc tą różnicę pomiędzy naszymi językami, możemy zdać sobie sprawę z tego, że tak naprawdę nie musimy ograniczać się do sztywnych reguł zastosowania Present Continuous (ani żadnego innego Continuous). Czasami bardziej interesuje nas fakt wykonywania czynności, podczas gdy innym razem fakt jej wykonania.

Kiedy jest teraz?

monument-92861_1280

Pamiętajmy o tym, że:

1. Każde zdanie jest wypowiadane w teraźniejszości.

2. Zdania mogą mówić o wydarzeniach z przeszłości, teraźniejszości lub przyszłości. Najczęściej jest to przeszłość, teraźniejszość lub przyszłość w stosunku do teraźniejszości w której wypowiadamy zdania.

Wczoraj czytałem książkę. Dzisiaj piszę bloga. Jutro przeczytasz mój wpis.

3. W zdaniu możemy wprowadzić „teraźniejszość zastępczą”. Zdanie nadal będzie wypowiadane w teraźniejszości rzeczywistej, ale będzie traktowało o innej teraźniejszości. Mówiący będzie nas próbował „przenieść do innego teraz”:

Zanim zamówiłeś frytki mogłeś nas zapytać.

Kiedy byłem młody czytanie męczyło mnie bardziej niż bieganie.

Zanim skończycie ten kurs, będziecie myśleć po angielsku.

W tego typu zdaniach mamy dwa zdarzenia. Jedno przenosi nas do wyobrażonej sytuacji i stanowi punkt odniesienia dla drugiego wydarzenia.

Czasami jedyne odniesienie do teraźniejszości jest takie, że czynności te mogą się wydarzyć w teraźniejszości, rozumianej jako dłuższy okres czasu. Wracając do przykładu z pytania na początku wpisu, nie jest dokładnie powiedziane kiedy ona jeździ samochodem, ale bez wątpienia jest to czas teraźniejszy , ukazujący stan aktualny na chwilę wypowiadania zdania. Podobną sytuację mamy za każdym razem gdy używamy Present Simple dla nawyków. I smoke too much. oznacza, że wykonuję czynność palenia zbyt często, ale nie wskazuje jednoznacznie kiedy palę. Takie ogólne odniesienie daje wrażenie, że czynność ta jest wykonywana co jakiś czas, w czasie teraźniejszym, rozumianym jako dłuższy okres czasu.

W podanym przykładzie: When she drives, she is listening to her favourite radio station. Sytuacja jest taka sama. W pierwszym wydarzeniu „ustawiamy scenę”, przedstawiamy aktualną na dzisiaj sytuację, a za pomocą drugiego czasownika wykorzystujemy tą aktualną scenę jako podłoża do czasu continuous. Jako że cała sytuacja może wydarzyć się w teraźniejszości – musi to być Present Continuous.

Mam nadzieję, że udało mi się odpowiedzieć na pytanie, ale i pomóc w postawieniu innych. Np.

  1. Czy zawsze polski czasownik w formie niedokonanej będzie oznaczał konieczność użycia czasów continuous, i czy czasownik w formie dokonanej będzie zawsze ten czas wykluczał?

  2. Jaka jest różnica pomiędzy zdaniami: When people are speaking about other people, they often forget about their feelings, a When people speak about other people, they often forget about their feelings?

  3. Czy zdanie You are being very mean, oznacza to samo co You are very mean i czy w ogóle można tak mówić?

 

Materiały z których korzystałem to:

Aleksander Kiklewicz – Finitywny (teleologiczny) model aspektualności: założenia teoretyczne. W: Prace Filologiczne. 2005, L, 59-82.

Ileana Baciu 2010-2011 Verbal Categories in English

https://pl.wikipedia.org/wiki/Aspekt_%28j%C4%99zykoznawstwo%29

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s